عبد الهادي بن محمد بن محمود بن ابراهيم مراغى

27

منافع حيوان ( فارسى )

نحو قطع و يقين فقط قريب يك سدس يا يك سبع تمام كتاب بوده است كمابيش نه بيشتر از اين ميزان‌ها ، پس قسمت عمدهء كتاب خوش‌بختانه فعلا موجود و مجلّد و حاضر است . و از جمله قراين واضحه بر صحّت اين مدّعى آن‌كه چون موضوع اين كتاب معرفة الحيوان است ، و چون مؤلّف مقيّد است كه براى هر حيوانى كه عنوان نموده بدون استثنا به رسم عموم مؤلّفات قديمه در همين موضوع صورتى از آن به دست دهد ، و از طرف ديگر چون به قرينهء اوراق موجوده تقريبا به نحو قطع معلوم است كه وصف و شرح راجع به هريك از حيوانات معنونه در اين كتاب چندان مفصّل و مبسوط نيست ، و غالبا از حدود يك صفحه و گاه نيز از نصف صفحه تجاوز نمىكند ، و بالاخره چون اين فقره نيز تقريبا قطعى است كه جميع صفحات مصوّر اين كتاب را مؤسّسّهء عكس فروشى سابق الذكر عكس برداشته ، و آن‌چه عكس برنداشته فقط اوراقى بوده كه داراى هيچ مجلس تصويرى نبوده ، و لهذا از لحاظ صنعتى ما بين عامّهء ناس در اروپا طالبى و مشتريئى نداشته ، از مجموع اين مقدّمات تقريبا به نحو يقين استنتاج مىشود كه آن‌چه اوراق مصوّر اين نسخه بالفعل موجود ، و در مجلّد حاضر مرتّب و مهيّا است ، قسمت عمدهء كتاب است ، و ما بقى اوراق مفقوده ، يعنى اوراق غيرمصوّر بدون شك جزء بسيار قليلى از اصل كتاب بوده است كه چنان‌كه گفتيم به حدس و قياس ما از ميزان‌هاى سدس يا سبع تمام كتاب ظاهرا تجاوز نمىكرده است . * * * نام كتاب حاضر چنان‌كه صريح صفحهء اخير كتاب است منافع حيوان